{"id":115,"date":"2023-02-21T20:45:04","date_gmt":"2023-02-22T01:45:04","guid":{"rendered":"https:\/\/hoperemainsonline.com\/?page_id=115"},"modified":"2023-02-21T20:45:04","modified_gmt":"2023-02-22T01:45:04","slug":"sai-sot-trong-kinh-thanh","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/hoperemainsonline.com\/index.php\/errors-in-the-bible\/sai-sot-trong-kinh-thanh\/","title":{"rendered":"SAI S\u00d3T TRONG KINH TH\u00c1NH?"},"content":{"rendered":"\n<p>Sao l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 sai s\u00f3t trong Kinh Th\u00e1nh? Ch\u1eb3ng ph\u1ea3i \u0111\u1ea5y l\u00e0 l\u1eddi th\u00e1nh c\u1ee7a<br>Ch\u00faa sao?<br> <br>Trong c\u00e1c b\u00fat t\u00edch g\u1ed1c, t\u1ee9c l\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n g\u1ed1c do c\u00e1c nh\u00e0 ti\u00ean tri v\u00e0 s\u1ee9 \u0111\u1ed3 vi\u1ebft l\u1ea1i,<br>ch\u00fang t\u00f4i tin r\u1eb1ng kh\u00f4ng c\u00f3 sai s\u00f3t v\u1ec1 m\u1eb7t gi\u00e1o l\u00fd. Nh\u01b0ng k\u1ec3 t\u1eeb \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3 tr\u1edf<br>\u0111i, l\u1ed7i c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u len l\u1ecfi v\u00e0o. \u0110\u1ebfn nay, khi nh\u00ecn v\u00e0o v\u0103n b\u1ea3n<br>b\u1eb1ng ti\u1ebfng H\u00ea-b\u01a1-r\u01a1 trong C\u1ef1u \u01b0\u1edbc, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ec5 d\u00e0ng nh\u1eadn th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi<br>Do Th\u00e1i \u0111\u00e3 r\u1ea5t c\u1ea9n th\u1eadn trong h\u00e0ng thi\u00ean ni\u00ean k\u1ef7 \u0111\u1ec3 b\u1ea3o qu\u1ea3n v\u0103n b\u1ea3n. C\u00e1ch<br>ch\u00fang ta nh\u1eadn th\u1ea5y \u0111i\u1ec1u n\u00e0y l\u00e0 khi ta th\u1ea5y c\u00e1c l\u1ed7i ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda.<br>Khi n\u00f3i v\u1ec1 nh\u1eefng l\u1ed7i ban \u0111\u1ea7u, ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng n\u00f3i v\u1ec1 nh\u1eefng l\u1ed7i gi\u00e1o l\u00fd ti\u1ec1m<br>\u1ea9n. Ch\u00fang t\u00f4i \u0111ang n\u00f3i v\u1ec1 c\u00e1c l\u1ed7i \u0111\u01a1n gi\u1ea3n nh\u01b0 l\u1ed7i ch\u00ednh t\u1ea3 v\u00e0 ng\u1eef ph\u00e1p.<br> <br>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ban \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi ban l\u1eddi th\u00e1nh kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1eeb \u0111i\u1ec3n<br>ho\u1eb7c b\u1ea3ng t\u1eeb \u0111\u1ed3ng ngh\u0129a \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n ki\u1ec3m tra c\u00e1ch vi\u1ebft ho\u1eb7c \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a t\u1eeb.<br>Kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec l\u1ea1 khi ta t\u00ecm th\u1ea5y nhi\u1ec1u c\u00e1ch \u0111\u00e1nh v\u1ea7n kh\u00e1c nhau c\u1ee7a c\u00e1c t\u1eeb<br>ti\u1ebfng H\u00ea-b\u01a1-r\u01a1 trong C\u1ef1u \u01af\u1edbc, c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c l\u1ed7i ch\u00ednh t\u1ea3. C\u00e1c b\u00fat t\u00edch c\u1ee7a M\u00f4i-se l\u00e0 m\u1ed9t v\u00ed d\u1ee5 \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh. M\u00f4i-se l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i, nh\u01b0ng \u00f4ng kh\u00f4ng l\u1edbn l\u00ean trong m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh Do Th\u00e1i. T\u1eeb nh\u1ecf, \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i d\u1ea1y nh\u01b0 con trai c\u1ee7a con g\u00e1i Pharaoh. \u00d4ng \u1ea5y bi\u1ebft m\u00ecnh sinh ra l\u00e0 g\u1ed1c ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1edbn l\u00ean trong ki\u1ebfn th\u1ee9c c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c m\u00ecnh hay ng\u00f4n ng\u1eef c\u1ee7a h\u1ecd. H\u1eb3n l\u00e0, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e0o t\u1ea1o b\u1edfi n\u1ec1n gi\u00e1o d\u1ee5c t\u1ed1t nh\u1ea5t c\u1ee7a Ai C\u1eadp, v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 m\u1ed9t v\u01b0\u01a1ng gia. V\u1eady n\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 \u00f4ng th\u00f4ng th\u1ea1o ti\u1ebfng Ai C\u1eadp, v\u00e0 am hi\u1ec3u v\u1ec1 ngh\u1ec7 thu\u1eadt v\u00e0 c\u00e1c n\u1ec1n khoa h\u1ecdc c\u1ee7a h\u1ecd. Nh\u01b0ng l\u1ea1i kh\u00f4ng nh\u01b0 v\u1eady v\u1edbi l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 ng\u00f4n ng\u1eef c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c Do Th\u00e1i.<br> <br>M\u00f4i-se n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u00f4ng n\u00f3i n\u0103ng kh\u00f4ng l\u01b0u lo\u00e1t v\u00e0 mi\u1ec7ng l\u01b0\u1ee1i ch\u1eadm ch\u1ea1p.<br>\u00d4ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t lo l\u1eafng v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn g\u1eb7p d\u00e2n t\u1ed9c c\u1ee7a m\u00ecnh v\u00e0 n\u00f3i v\u1edbi h\u1ecd r\u1eb1ng<br>Ch\u00faa \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u00f4ng \u0111\u1ebfn. Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y ngh\u0129a l\u00e0 M\u00f4i-se c\u00f3<br>m\u1ed9t s\u1ed1 khi\u1ebfm khuy\u1ebft trong \u0103n n\u00f3i. M\u1eb7c d\u00f9 kh\u00f4ng th\u1ec3 lo\u1ea1i tr\u1eeb kh\u1ea3 n\u0103ng n\u00e0y,<br>nh\u01b0ng c\u00f3 nhi\u1ec1u kh\u1ea3 n\u0103ng \u00fd c\u1ee7a \u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n l\u00e0 \u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 r\u00e0nh ti\u1ebfng<br>Do Th\u00e1i \u0111\u1ec3 l\u00e0 m\u1ed9t ph\u00e1t ng\u00f4n vi\u00ean c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i. V\u00e0<br>khi \u0111\u1ecdc ti\u1ebfng H\u00ea-b\u01a1-r\u01a1 do \u00f4ng \u1ea5y vi\u1ebft, qu\u1ea3 th\u1eadt l\u00e0 \u0111\u00f4i khi ch\u00fang t\u00f4i t\u00ecm th\u1ea5y<br>l\u1ed7i ng\u1eef ph\u00e1p. Ch\u00fang kh\u00f4ng h\u1ec1 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn \u00fd ngh\u0129a; ch\u00fang ch\u1ec9 sai v\u1ec1 m\u1eb7t<br>ng\u1eef ph\u00e1p.<br><br>\u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111\u1ecdc cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c vi\u1ebft nguy\u00ean v\u0103n l\u1eddi Ng\u00e0i<br>n\u00f3i. N\u1ebfu Ng\u00e0i l\u00e0m v\u1eady, th\u00ec to\u00e0n b\u1ed9 Kinh Th\u00e1nh ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t gi\u1ecdng v\u0103n. Nh\u01b0ng<br>Kinh Th\u00e1nh kh\u00f4ng nh\u01b0 th\u1ebf. \u0110\u00fang h\u01a1n, Ng\u00e0i ban th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p c\u00f3 chi ti\u1ebft, v\u00e0<br>cho ph\u00e9p m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi di\u1ec5n \u0111\u1ea1t th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p \u0111\u00f3 b\u1eb1ng ng\u00f4n t\u1eeb v\u00e0 theo phong c\u00e1ch<br>c\u1ee7a ri\u00eang h\u1ecd. Nh\u01b0ng, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng n\u00f3i nh\u1ea5t v\u1ec1 c\u00e1c l\u1ed7i ch\u00ednh t\u1ea3 v\u00e0 l\u1ed7i ng\u1eef ph\u00e1p<br>trong C\u1ef1u \u01b0\u1edbc ti\u1ebfng H\u00ea-b\u01a1-r\u01a1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c ch\u00fang \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra, m\u00e0 l\u00e0 vi\u1ec7c<br>nh\u1eefng l\u1ed7i n\u00e0y ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda. Ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i t\u00f4n k\u00ednh L\u1eddi Ch\u00faa \u0111\u1ebfn<br>n\u1ed7i h\u1ecd s\u1ebd kh\u00f4ng s\u1eeda b\u1ea5t c\u1ee9 th\u1ee9 g\u00ec trong v\u0103n b\u1ea3n cho d\u00f9 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u nh\u1ecf nh\u1ea5t,<br>th\u1eadm ch\u00ed c\u1ea3 m\u1ed9t l\u1ed7i \u0111\u01a1n gi\u1ea3n v\u00e0 r\u00f5 r\u00e0ng h\u1ecd c\u0169ng kh\u00f4ng s\u1eeda. Thay v\u00e0o \u0111\u00f3, h\u1ecd<br>c\u00f3 nh\u1eefng c\u00e1ch th\u1ee9c kh\u00e1c \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 ra nh\u1eefng l\u1ed7i \u1ea5y m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i s\u1eeda<br>ch\u00fang. M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ghi ch\u00e9p Do Th\u00e1i (sofer\/scribe) c\u00f3 m\u1ed9t c\u00f4ng vi\u1ec7c th\u1eadt kh\u00f3<br>v\u00e0 \u0111\u00f2i h\u1ecfi cao. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m sao ch\u00e9p l\u1ea1i nh\u1eefng cu\u1ed9n Tanakh<br>(C\u1ef1u \u01af\u1edbc) b\u1eb1ng tay. T\u1eebng ch\u1eef m\u1ed9t ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft ho\u00e0n to\u00e0n ho\u00e0n h\u1ea3o. N\u1ebfu<br>c\u00f3 th\u1eadm ch\u00ed l\u00e0 l\u1ed7i nh\u1ecf nh\u1ea5t, k\u1ec3 c\u1ea3 m\u1ed9t ch\u1eef b\u1ecb l\u1ec7ch, m\u1ed9t l\u1ed7i ch\u00ednh t\u1ea3 do ng\u01b0\u1eddi<br>ghi ch\u00e9p, ho\u1eb7c th\u1eadm ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ebft ch\u1ea5m m\u1ef1c tr\u00ean trang, to\u00e0n b\u1ed9 trang \u0111\u1ec1u b\u1ecb<br>v\u00f4 hi\u1ec7u v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng. S\u1eeda, xo\u00e1, v\u2026.v\u2026 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c cho<br>ph\u00e9p. V\u1edbi s\u1ef1 t\u1ec9 m\u1ec9 v\u00e0 t\u00f4n k\u00ednh \u0111\u00f3, ta c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ec5 d\u00e0ng tin r\u1eb1ng C\u1ef1u \u01af\u1edbc ti\u1ebfng<br>Do Th\u00e1i ng\u00e0y nay l\u00e0 y h\u1ec7t nh\u1eefng g\u00ec n\u00f3 \u0111\u00e3 n\u00f3i c\u00e1ch \u0111\u00e2y 2400 n\u0103m khi quy\u1ec3n<br>cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft.<br> <br>Tuy l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o t\u1ed3n T\u00e2n \u01af\u1edbc ti\u1ebfng Hy L\u1ea1p ch\u01b0a bao gi\u1edd cho th\u1ea5y h\u1ecd<br>ch\u00fa \u00fd \u0111\u1ebfn chi ti\u1ebft nhi\u1ec1u nh\u01b0 v\u1eady, ch\u00fang ta v\u1eabn c\u00f3 m\u1ed9t t\u00ecnh h\u00ecnh kh\u00e1 t\u1ed1t: M\u1eb7c<br>d\u00f9 c\u00f3 c\u00e1c b\u1ea3n th\u1ea3o kh\u00e1c nhau v\u00e0 c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 kh\u00e1c bi\u1ec7t nh\u1ecf gi\u1eefa ch\u00fang, ph\u1ea7n l\u1edbn ch\u00fang kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3 \u0111\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn l\u1ed7i gi\u00e1o l\u00fd. (\u1ede \u0111\u00e2y \u0111ang ch\u1ec9 n\u00f3i v\u1ec1 nh\u1eefng b\u1ea3n th\u1ea3o l\u00e2u \u0111\u1eddi nh\u1ea5t). B\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 16, nh\u1eefng b\u1ea3n th\u1ea3o ti\u1ebfng Hy L\u1ea1p b\u1ecb thay \u0111\u1ed5i \u0111\u00e3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o ra kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1eeb vi\u1ec7c sao ch\u00e9p c\u00e1c b\u1ea3n th\u1ea3o ti\u1ebfng Hy L\u1ea1p c\u1ed5, m\u00e0 t\u1eeb vi\u1ec7c phi\u00ean d\u1ecbch m\u1ed9t b\u1ea3n d\u1ecbch ti\u1ebfng La-tinh b\u1ecb l\u1ed7i sang l\u1ea1i ti\u1ebfng Hy L\u1ea1p. Vi\u1ec7c n\u00e0y, c\u1ed9ng v\u1edbi l\u1ef1a ch\u1ecdn kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a c\u00e1c d\u1ecbch gi\u1ea3 c\u1ee7a King James \u0111\u00f3 l\u00e0 b\u00e1c b\u1ecf M\u1eccI b\u1ea3n T\u00e2n \u01af\u1edbc ti\u1ebfng Hy L\u1ea1p c\u1ed5 \u0111\u1ea1i h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng, v\u00e0 ch\u1ee7 y\u1ebfu ch\u1ec9 t\u1eadp trung v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n th\u1ea3o b\u1ecb l\u1ed7i c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 16, qu\u1ea3 th\u1ef1c \u0111\u00e3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn l\u1ed7i sai, bao g\u1ed3m c\u1ea3 m\u1ed9t c\u00e2u x\u1ea3o tr\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y trong nhi\u1ec1u b\u1ea3n d\u1ecbch ti\u1ebfng Anh (v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n ph\u1ed5 th\u00f4ng).<br><br>M\u1eb7c d\u00f9 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi qu\u1ea3 th\u1ef1c \u0111\u00e3 gi\u1eef g\u00ecn l\u1eddi th\u00e1nh c\u1ee7a Ng\u00e0i \u1edf m\u1ed9t m\u1ee9c \u0111\u1ed9<br>\u0111\u00e1ng k\u1ec3 trong c\u00e1c ng\u00f4n ng\u1eef g\u1ed1c, cho ph\u00e9p ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ecbch l\u1ea1i m\u1ed9t c\u00e1ch<br>ch\u00ednh x\u00e1c, th\u1eadt bu\u1ed3n l\u00e0 s\u1ef1 b\u1ea3o v\u1ec7 c\u1ee7a Ng\u00e0i d\u1eebng l\u1ea1i \u1edf \u0111\u00e2y. S\u1ef1 b\u1ea3o v\u1ec7 n\u00e0y c\u00f3<br>v\u1ebb \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1p d\u1ee5ng r\u1ed9ng \u0111\u1ebfn c\u00e1c b\u1ea3n d\u1ecbch ph\u1ed5 th\u00f4ng, b\u1edfi ta d\u1ec5 th\u1ea5y<br>r\u1eb1ng nh\u1eefng phi\u00ean b\u1ea3n \u1ea5y th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng v\u1edbi nhau m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u00e1ng k\u1ec3.<br>Th\u1ebf t\u1ea1i sao l\u1ea1i c\u00f3 l\u1ed7i sai? T\u1ea1i sao (v\u00e0 li\u1ec7u c\u00f3 hay kh\u00f4ng) nh\u1eefng d\u1ecbch gi\u1ea3 l\u1ea1i<br>tho\u1ea3i m\u00e1i nh\u01b0 v\u1eady?<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi cho nh\u1eefng c\u00e2u h\u1ecfi n\u00e0y kh\u00e1c nhau qua t\u1eebng th\u1ebf k\u1ef7. S\u1ef1 gi\u1ea3 m\u1ea1o l\u1eddi<br>th\u00e1nh c\u00f3 ch\u1ee7 \u0111\u00edch s\u1edbm nh\u1ea5t m\u00e0 ta bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c truy ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i \u0111\u1ebfn nh\u1eefng phi\u00ean<br>b\u1ea3n sau c\u1ee7a La-tinh. Vulgate (b\u1ea3n d\u1ecbch ti\u1ebfng Latin c\u1ee7a Kinh Th\u00e1nh \u1edf cu\u1ed1i th\u1ebf<br>k\u1ef7 th\u1ee9 4). \u1ede th\u1eddi \u0111\u00f3, c\u00e1c tu s\u0129 trong c\u00e1c tu vi\u1ec7n l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb bu\u1ed9c t\u1ed9i khi<br>sao ch\u00e9p Kinh Th\u00e1nh C\u01a1 \u0110\u1ed1c. Ng\u00f4n ng\u1eef duy nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c cho ph\u00e9p l\u00fac \u0111\u00f3 l\u00e0<br>ti\u1ebfng La-tinh. Tr\u1ea3i qua nhi\u1ec1u th\u1ebf k\u1ef7, b\u1ea3n Vulgate \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c sao ch\u00e9p b\u1eb1ng tay,<br>tr\u01b0\u1edbc khi c\u00f4ng c\u1ee5 in \u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t minh. Tuy nhi\u00ean th\u1eadm ch\u00ed sau khi c\u00f4ng c\u1ee5<br>in \u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t minh, ng\u01b0\u1eddi ta v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c vi\u1ebft tay c\u00e1c b\u1ea3n th\u1ea3o. V\u00e0 \u0111a ph\u1ea7n,<br>c\u00e1ch th\u1ee9c n\u00e0y kh\u00f4ng g\u00e2y ra v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u0111\u00e1ng k\u1ec3\u2026 cho \u0111\u1ebfn khi c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tu s\u0129<br>\u1ea9n danh n\u00e0o \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh th\u00eam c\u00e2u t\u1eeb c\u1ee7a ri\u00eang \u00f4ng \u1ea5y v\u00e0o m\u1ed9t b\u1ea3n th\u1ea3o.<br>Ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng bi\u1ebft \u00f4ng \u1ea5y l\u00e0 ai, hay l\u00e0 \u0111\u1ed9ng c\u01a1 c\u1ee7a \u00f4ng \u1ea5y ch\u00ednh x\u00e1c l\u00e0 g\u00ec.<br>Ch\u00fang t\u00f4i ch\u1ec9 bi\u1ebft : b\u1ed7ng nhi\u00ean, c\u00f3 m\u1ed9t b\u1ea3n th\u1ea3o c\u1ee7a l\u00e1 th\u01b0 \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a John<br>v\u1edbi m\u1ed9t c\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam v\u00e0o. C\u00e2u n\u00e0y ph\u00e1 \u0111i \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a \u0111o\u1ea1n v\u0103n, v\u00ec n\u00f3<br>kh\u00f4ng h\u1ee3p theo d\u00f2ng suy ngh\u0129 m\u00e0 John \u0111ang di\u1ec5n \u0111\u1ea1t. Th\u1ebf nh\u01b0ng c\u00e2u n\u00e0y \u0111\u00e3<br>\u1edf \u0111\u1ea5y. V\u00e0 trong nhi\u1ec1u n\u0103m sau \u0111\u00f3, khi b\u1ea3n th\u1ea3o \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c sao ch\u00e9p th\u00e0nh m\u1ed9t<br>b\u1ea3n th\u1ea3o kh\u00e1c, c\u00e2u v\u0103n \u0111\u00f3 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c sao ch\u00e9p c\u00f9ng.<br><br>Th\u1eddi \u1ea5y kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 nghi\u00ean c\u1ee9u, h\u1ecdc thu\u1eadt Kinh Th\u00e1nh nh\u01b0 ch\u00fang ta ng\u00e0y<br>nay. N\u1ebfu ng\u00e0y nay c\u00f3 m\u1ed9t Kinh Th\u00e1nh m\u1edbi xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u1edbi m\u1ed9t c\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00eam<br>v\u00e0o, ng\u01b0\u1eddi ta s\u1ebd s\u1ebd \u0111\u1ec3 \u00fd th\u1ea5y n\u00f3 r\u1ea5t nhanh. Nh\u01b0ng h\u1ed3i x\u01b0a khi c\u00e2u n\u00e0y m\u1edbi<br>\u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00eam v\u00e0o, kh\u1ea3 n\u0103ng n\u00f3 b\u1ecb ph\u00e1t hi\u1ec7n l\u00e0 r\u1ea5t nh\u1ecf. Ch\u1ec9 c\u00f3 gi\u00e1o s\u0129 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c<br>ph\u00e9p gi\u1eef b\u1ea3n sao Kinh Th\u00e1nh, v\u00e0 \u0111\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng b\u1ea3n sao ti\u1ebfng La-tinh m\u00e0 ch\u1ec9<br>ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 h\u1ecdc th\u1ee9c m\u1edbi \u0111\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c. Ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p t\u1ef1 h\u1ecdc, nghi\u00ean c\u1ee9u Kinh Th\u00e1nh. V\u00e0 v\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 nhi\u1ec1u b\u1ea3n sao \u0111\u1ec3 ch\u1ecdn l\u1ef1a, kh\u1ea3 n\u0103ng m\u1ed9t<br>ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ebfn hai b\u1ea3n sao \u0111\u1ec3 so s\u00e1nh r\u1ea5t nh\u1ecf.N\u1ebfu nh\u01b0 sai ph\u1ea1m n\u00e0y ch\u1ec9 xu\u1ea5t<br>hi\u1ec7n trong b\u1ea3n Latin Vulgate th\u00ec \u0111\u00e2y c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 cho nh\u1eefng<br>b\u1ea3n d\u1ecbch sau n\u00e0y. Th\u1ebf nh\u01b0ng, s\u1ef1 vi\u1ec7c l\u1ea1i kh\u00f4ng nh\u01b0 v\u1eady. N\u0103m 1516,<br>Desiderius Erasmus (tri\u1ebft gia ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 Lan) xu\u1ea5t b\u1ea3n m\u1ed9t phi\u00ean b\u1ea3n in c\u1ee7a<br>T\u00e2n \u01af\u1edbc ti\u1ebfng Hy L\u1ea1p. Tuy l\u00e0 \u0111a ph\u1ea7n d\u1ef1a tr\u00ean b\u1ea3n th\u1ea3o Byzantine x\u01b0a h\u01a1n,<br>c\u00f3 m\u1ed9t \u0111i\u1ec3m kh\u00e1c bi\u1ec7t r\u1ea5t \u0111\u00e1ng k\u1ec3: Erasmus \u0111\u00e3 so s\u00e1nh b\u1ea3n Byzantine v\u1edbi<br>b\u1ea3n Vulgate b\u1ecb sai, v\u00e0 \u00f4ng \u1ea5y \u0111\u00e3 k\u1ebft h\u1ee3p nh\u1eefng ch\u1ed7 sai c\u1ee7a b\u1ea3n Vulgate v\u00e0o<br>b\u1ea3n th\u1ea3o ti\u1ebfng Hy L\u1ea1p m\u1edbi c\u1ee7a m\u00ecnh. B\u1ea3n th\u1ea3o Hy L\u1ea1p m\u1edbi n\u00e0y, b\u00e2y gi\u1edd \u0111\u00e3<br>c\u00f3 sai s\u00f3t, \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn l\u00e0 Textus Receptus.<br><br>Kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 l\u1ea1 khi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 x\u01b0\u1edbng \u201cch\u1ec9 d\u00f9ng KJV\u201d s\u1eed d\u1ee5ng Textus<br>Receptus l\u00e0m c\u0103n b\u1ea3n c\u1ee7a vi\u1ec7c h\u1ecd cho r\u1eb1ng ch\u1ec9 b\u1ea3n King James l\u00e0 ch\u00ednh x\u00e1c.<br>N\u1ebfu nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y ch\u1ecbu t\u00ecm hi\u1ec3u xem Textus Receptus l\u00e0 g\u00ec, v\u00e0 c\u00f4ng d\u1ee5ng<br>c\u1ee7a n\u00f3, th\u00ec h\u1ecd s\u1ebd ch\u1eb3ng c\u00f2n tuy\u00ean b\u1ed1 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 n\u1eefa. \u0110a s\u1ed1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi<br>\u0111\u00f3 kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u1eb1ng b\u1ea3n Textus Receptus CH\u1ec8 l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ea3n th\u1ea3o T\u00e2n \u01af\u1edbc, v\u00e0 n\u00f3<br>ch\u01b0a \u0111\u1ea7y 100 n\u0103m tu\u1ed5i khi m\u00e0 c\u00e1c d\u1ecbch gi\u1ea3 King James s\u1eed d\u1ee5ng n\u00f3. H\u1ecd c\u0169ng<br>kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u1eb1ng nh\u1eefng d\u1ecbch gi\u1ea3 n\u00e0y quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ch\u1ed1i b\u1ecf nhi\u1ec1u b\u1ea3n th\u1ea3o T\u00e2n<\/p>\n\n\n\n<p>\u01af\u1edbc ti\u1ebfng Hy L\u1ea1p c\u1ed5 x\u01b0a h\u01a1n v\u00e0 uy quy\u1ec1n h\u01a1n, v\u00e0 l\u1ea1i th\u1ef1c hi\u1ec7n d\u1ecbch thu\u1eadt<br>d\u1ef1a tr\u00ean b\u1ea3n Textus Receptus. \u0110\u1ea5y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1ef1 d\u1eabn d\u1eaft thi\u00eang li\u00eang hay<br>l\u00e0 m\u1ed9t quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh kh\u00f4n ngoan. N\u00f3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn k\u1ebft qu\u1ea3 l\u00e0 b\u1ea3n KJV c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e2u<br>gian d\u1ed1i. (1 John 5:7, trong b\u1ea3n KJV v\u00e0 nhi\u1ec1u b\u1ea3n kh\u00e1c, \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e2u<br>gian d\u1ed1i. \u0110\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 Johannine Comma, c\u00e2u n\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y trong<br>B\u1ea4T K\u00cc b\u1ea3n th\u1ea3o Hy L\u1ea1p c\u1ed5 n\u00e0o, hay b\u1ea5t c\u1ee9 b\u1ea3n d\u1ecbch ti\u1ebfng La-tinh giai \u0111o\u1ea1n<br>\u0111\u1ea7u n\u00e0o. N\u00f3 c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc \u0111\u1ebfn b\u1edfi c\u00e1c cha x\u1ee9. R\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 h\u1ecd ch\u01b0a<br>bao gi\u1edd nghe \u0111\u1ebfn n\u00f3. N\u00f3 ph\u00e1 \u0111i \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a \u0111i\u1ec1u m\u00e0 John \u0111ang n\u00f3i t\u1edbi. C\u00e2u<br>n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 quy\u1ec1n n\u0103ng th\u00e1nh kinh, v\u00e0 nh\u1eefng d\u1ecbch gi\u1ea3 KJV, n\u1ebfu h\u1ecd th\u1eadt s\u1ef1<br>kh\u00f4ng bi\u1ebft, \u0111\u00fang ra ph\u1ea3i N\u00caN bi\u1ebft. M\u1ed9t s\u1ed1 phi\u00ean b\u1ea3n m\u1edbi ho\u00e0n to\u00e0n lo\u1ea1i b\u1ecf<br>c\u00e2u n\u00e0y, trong khi c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c ch\u1ec9 bao g\u1ed3m n\u00f3 trong ch\u00fa th\u00edch. Nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u<br>th\u1eadt s\u1ef1 kh\u00f3 hi\u1ec3u nh\u1ea5t l\u00e0 nh\u1eefng b\u1ea3n KJV m\u1edbi [NKJV, KJV21] v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c<br>bao g\u1ed3m c\u00e2u n\u00e0y, m\u1eb7c cho nh\u1eefng s\u1ef1 th\u1eadt li\u00ean quan \u0111\u1ebfn n\u00f3 v\u00e0 th\u1ef1c t\u1ebf l\u00e0<br>kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ecdc gi\u1ea3 Kinh Th\u00e1nh ch\u00ednh th\u1ed1ng n\u00e0o tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi tin l\u00e0 John \u0111\u00e3 vi\u1ebft<br>n\u00f3.)<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ed9t y\u1ebfu t\u1ed1 kh\u00e1c li\u00ean quan \u0111\u1ebfn nh\u1eefng l\u1ed7i sai trong Kinh Th\u00e1nh b\u1ea3n \u0111\u1ecba<br>ph\u01b0\u01a1ng \u00e1p d\u1ee5ng cho c\u00e1c phi\u00ean b\u1ea3n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3. Nh\u1eefng b\u1ea3n d\u1ecbch s\u1edbm nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c<br>t\u00e0i tr\u1ee3 b\u1edfi c\u00e1c h\u1ed9i th\u00e1nh (gi\u00e1o ph\u00e1i Lutheran d\u1ecbch b\u1ea3n ti\u1ebfng \u0110\u1ee9c, Anh gi\u00e1o<br>d\u1ecbch b\u1ea3n ti\u1ebfng Anh, C\u00f4ng Gi\u00e1o d\u1ecbch b\u1ea3n ti\u1ebfng Anh v\u00e0 ti\u1ebfng Ph\u00e1p, v\u00e2n<br>v\u00e2n\u2026). M\u1ed9t \u0111i\u1ec1u m\u00e0 c\u00e1c h\u1ed9i th\u00e1nh n\u00e0y \u0111\u00e3 d\u1ea1y, m\u1eb7c d\u00f9 h\u1ecd kh\u00f4ng th\u00edch nhau<br>v\u00e0 b\u1ea5t ch\u1ea5p nh\u1eefng kh\u00e1c bi\u1ec7t v\u1ec1 gi\u00e1o l\u00fd, \u0111\u00f3 l\u00e0 h\u1ed9i th\u00e1nh ch\u00ednh l\u00e0 th\u1ea9m ph\u00e1n<br>cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a gi\u00e1o l\u00fd, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 Kinh Th\u00e1nh. Ng\u00e0y nay, kh\u00e1 \u00edt C\u01a1<br>\u0110\u1ed1c Nh\u00e2n ch\u1ea5p nh\u1eadn \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, tuy r\u1eb1ng n\u00f3 v\u1eabn c\u00f2n l\u00e0 hi\u1ec7n th\u1ef1c, v\u00e0 c\u00f3 l\u1ebd c\u00f2n<br>l\u00e0 c\u1ea3 m\u1ed9t gi\u00e1o l\u00fd, \u0111\u1ed1i v\u1edbi nhi\u1ec1u h\u00ecnh th\u1ee9c Kito gi\u00e1o x\u01b0a h\u01a1n. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y cho<br>th\u1ea5y r\u1eb1ng, m\u1eb7c cho nh\u1eefng g\u00ec Kinh Th\u00e1nh n\u00f3i v\u1ec1 b\u1ea5t c\u1ee9 ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 n\u00e0o, ch\u1ec9 quan<br>\u0111i\u1ec3m c\u1ee7a h\u1ed9i th\u00e1nh m\u1edbi l\u00e0 quan tr\u1ecdng. H\u1ecd l\u1ea5y \u00fd n\u00e0y t\u1eeb l\u1eddi Jesus n\u00f3i v\u1edbi Peter;<br>v\u1ec1 vi\u1ec7c th\u1ee9 g\u00ec \u00f4ng bu\u1ed9c d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ea5t c\u0169ng s\u1ebd bu\u1ed9c \u1edf tr\u00ean tr\u1eddi, v\u00e0 b\u1ea5t c\u1ee9 \u0111i\u1ec1u g\u00ec<br>\u00f4ng m\u1edf d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ea5t c\u0169ng s\u1ebd m\u1edf \u1edf tr\u00ean tr\u1eddi. H\u1ecd cho r\u1eb1ng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0<br>Peter (v\u00e0, trong suy ngh\u0129 c\u1ee7a h\u1ecd, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfp b\u01b0\u1edbc \u00f4ng) c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1eb7t ra<br>b\u1ea5t c\u1ee9 gi\u00e1o l\u00fd v\u00e0 t\u1eadp t\u1ee5c n\u00e0o m\u00e0 h\u1ecd ch\u1ecdn, v\u00e0 Ch\u00faa s\u1ebd ph\u1ea3i t\u00f4n vinh h\u1ecd. H\u1eb3n<br>h\u1ecd ph\u1ea3i ph\u1edbt l\u1edd \u0111i ph\u1ea7n l\u1edbn c\u00f2n l\u1ea1i c\u1ee7a Kinh Th\u00e1nh \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a ra k\u1ebft lu\u1eadn \u0111\u00f3, v\u00ed<br>nh\u01b0 l\u00e0 nh\u1eefng c\u00e2u Kinh Th\u00e1nh n\u00f3i r\u1eb1ng l\u1eddi Ch\u00faa \u0111\u1ee9ng v\u1eefng \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi tr\u00ean tr\u1eddi,<br>v\u00e0 m\u1ed9t ch\u1ea5m, m\u1ed9t n\u00e9t trong Kinh Lu\u1eadt c\u0169ng kh\u00f4ng qua \u0111i cho \u0111\u1ebfn ch\u1eebng t\u1ea5t<br>c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh t\u1ef1u. Ho\u1eb7c l\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o m\u00e0 Paul \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra, v\u00e0 ngay l\u1eadp t\u1ee9c \u00f4ng<br>l\u1eb7p l\u1ea1i, khi n\u00f3i v\u1edbi h\u1ed9i th\u00e1nh Galatian v\u1ec1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecbnh thay \u0111\u1ed5i l\u1eddi d\u1ea1y<br>nguy\u00ean th\u1ee7y c\u1ee7a c\u00e1c s\u1ee9 \u0111\u1ed3: r\u1eb1ng n\u1ebfu th\u1eadm ch\u00ed l\u00e0 m\u1ed9t thi\u00ean s\u1ee9 t\u1eeb tr\u1eddi hay m\u1ed9t<br>s\u1ee9 \u0111\u1ed3 thay \u0111\u1ed5i l\u1eddi d\u1ea1y nguy\u00ean th\u1ee7y, th\u00ec k\u1ebb \u1ea5y \u0111\u00e1ng b\u1ecb nguy\u1ec1n r\u1ee7a (Gal. 1:8-9).<br>Th\u1ebf nh\u01b0ng, cho \u0111\u1ebfn th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3, c\u00f3 r\u1ea5t \u00edt ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y m\u1ed9t quy\u1ec3n Kinh<br>Th\u00e1nh, hu\u1ed1ng h\u1ed3 l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecdc Kinh Th\u00e1nh, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 ch\u1eb3ng c\u00f3 ai bi\u1ebft r\u1eb1ng<br>l\u1eddi Ch\u00faa m\u1edbi l\u00e0 l\u1eddi cu\u1ed1i c\u00f9ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i h\u1ed9i th\u00e1nh.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Tuy nhi\u00ean, v\u1ec1 m\u1eb7t d\u1ecbch thu\u1eadt th\u00ec \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0: khi c\u00e1c d\u1ecbch gi\u1ea3 g\u1eb7p<br>ph\u1ea3i nh\u1eefng \u0111o\u1ea1n Kinh Th\u00e1nh g\u00e2y nghi ng\u1edd \u0111\u1ebfn ho\u1eb7c l\u00e0 r\u00f5 r\u00e0ng m\u00e2u thu\u1eabn<br>v\u1edbi l\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a h\u1ed9i th\u00e1nh, h\u1ecd tin r\u1eb1ng l\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a h\u1ed9i th\u00e1nh c\u00f3 quy\u1ec1n b\u00e1c b\u1ecf Kinh Th\u00e1nh, v\u00e0 cho r\u1eb1ng h\u1ecd ho\u00e0n to\u00e0n ch\u00ednh \u0111\u00e1ng khi thay \u0111\u1ed5i b\u1ea3n d\u1ecbch \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a n\u00f3 ch\u1eb7t ch\u1ebd h\u01a1n v\u1edbi l\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a h\u1ed9i th\u00e1nh. Th\u1ef1c t\u1ebf l\u00e0, n\u1ebfu h\u1ecd l\u00e0m kh\u00e1c \u0111i, b\u1ea3n d\u1ecbch c\u1ee7a h\u1ecd s\u1ebd b\u1ecb b\u00e1c b\u1ecf t\u1eeb \u0111\u1ea7u: b\u1ea3n King James l\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecdc t\u1eeb b\u1ee5c gi\u1ea3ng c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 th\u1edd Anh gi\u00e1o. N\u1ebfu n\u00f3 m\u00e2u thu\u1eabn tr\u1eafng tr\u1ee3n v\u1edbi l\u1ed1i d\u1ea1y c\u1ee7a Anh gi\u00e1o, n\u00f3 s\u1ebd t\u1ea1o ra r\u1eafc r\u1ed1i, th\u1eafc m\u1eafc v\u00e0 th\u1eadm ch\u00ed l\u00e0 s\u1ef1 ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i. <br><br>N\u1ebfu nh\u01b0 c\u00e1c d\u1ecbch gi\u1ea3 tr\u00ecnh cho Vua James m\u1ed9t cu\u1ed1n Kinh Th\u00e1nh c\u00f3 n\u1ed9i dung<br>m\u00e2u thu\u1eabn v\u1edbi l\u1ed1i gi\u1ea3ng d\u1ea1y c\u1ee7a h\u1ed9i th\u00e1nh ng\u00e0i, ng\u00e0i ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd l\u1ec7nh cho<br>h\u1ecd quay v\u1ec1 v\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i\u2026 ho\u1eb7c c\u00f3 l\u1ebd ng\u00e0i s\u1ebd thay th\u1ebf nh\u1eefng d\u1ecbch gi\u1ea3 \u1ea5y b\u1eb1ng<br>nh\u1eefng d\u1ecbch gi\u1ea3 kh\u00e1c. M\u1ee5c ti\u00eau c\u1ee7a c\u00e1c d\u1ecbch gi\u1ea3 kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng tr\u00e1ch.<br>Nh\u1eefng b\u1ea3n King James c\u0169 c\u00f3 k\u00e8m m\u1ed9t b\u1ee9c th\u01b0 t\u1eeb c\u00e1c d\u1ecbch gi\u1ea3, g\u1eedi \u0111\u1ebfn v\u1ecb<br>vua. Khi \u0111\u1ecdc b\u1ee9c th\u01b0 n\u00e0y, ta c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y r\u00f5 r\u1eb1ng t\u00ednh ch\u00ednh x\u00e1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i<br>m\u1ee5c ti\u00eau c\u1ee7a h\u1ecd. M\u1ee5c ti\u00eau \u01b0u ti\u00ean c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0 n\u1ecbnh n\u1ecdt nh\u00e0 vua. <br><\/p>\n\n\n\n<p>H\u00ecnh th\u1ee9c n\u1ecbnh n\u1ecdt d\u1ec5 th\u1ea5y nh\u1ea5t l\u00e0 vi\u1ec7c h\u1ecd th\u00eam t\u00ean c\u1ee7a vua v\u00e0o v\u0103n b\u1ea3n<br>Kinh Th\u00e1nh. Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 l\u1ebd bi\u1ebft r\u1eb1ng nh\u1eefng th\u1ee9 c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vua<br>James \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 Jacobean. \u0110i\u1ec1u m\u00e0 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00e0 t\u1ea1i sao l\u1ea1i<br>nh\u01b0 th\u1ebf. L\u00fd do l\u00e0 v\u00ec c\u00e1c d\u1ecbch gi\u1ea3 c\u1ee7a b\u1ea3n Kinh Th\u00e1nh mang t\u00ean v\u1ecb vua n\u00e0y \u0111\u00e3<br>l\u1ea5y hai ng\u01b0\u1eddi trong T\u00e2n \u01af\u1edbc c\u00f3 t\u00ean th\u1eadt l\u00e0 Jacob, v\u00e0 \u0111\u1eb7t l\u1ea1i cho h\u1ecd t\u00ean James.<br>Nh\u01b0ng v\u1ec1 kh\u00eda c\u1ea1nh ng\u00f4n ng\u1eef h\u1ecdc th\u00ec c\u00e1i t\u00ean James kh\u00f4ng c\u00f3 li\u00ean quan g\u00ec<br>\u0111\u1ebfn c\u00e1i t\u00ean Jacob. James l\u00e0 phi\u00ean b\u1ea3n ti\u1ebfng Anh c\u1ee7a t\u00ean Seamus trong ti\u1ebfng<br>Gaelic, v\u00e0 v\u1ec1 m\u1eb7t ng\u00f4n ng\u1eef th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 li\u00ean k\u1ebft g\u00ec v\u1edbi t\u00ean Jacob. Kh\u00f4ng<br>nghi ng\u1edd g\u00ec r\u1eb1ng James \u0111\u00e3 kh\u00e1 h\u00e0i l\u00f2ng v\u00e0 c\u1ea3m th\u1ea5y t\u1ef1 h\u00e0o khi t\u00ecm th\u1ea5y t\u00ean<br>c\u1ee7a m\u00ecnh kh\u00f4ng ch\u1ec9 trong Kinh Th\u00e1nh, m\u00e0 th\u1eadm ch\u00ed l\u00e0 c\u00f3 c\u1ea3 m\u1ed9t t\u00edn th\u01b0 \u0111\u1eb7t<br>theo t\u00ean c\u1ee7a \u00f4ng! (Nh\u1eefng d\u1ecbch gi\u1ea3 sau n\u00e0y quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u1ea1i th\u00e0nh<br>Jacob. Tuy l\u00e0 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y s\u1ebd ch\u00ednh x\u00e1c v\u00e0 ch\u00e2n th\u1eadt h\u01a1n, n\u00f3 c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 mang<br>l\u1ea1i s\u1ef1 hoang mang t\u1ed9t \u0111\u1ed9 trong c\u00e1c h\u1ed9i th\u00e1nh).<br><br>V\u1eady th\u00ec ch\u00fang ta \u0111ang b\u00e0n v\u1ec1 nh\u1eefng l\u1ed7i n\u00e0o trong Kinh Th\u00e1nh? Trang n\u00e0y \u0111\u1ec1<br>c\u1eadp t\u1edbi m\u1ed9t v\u00e0i l\u1ed7i, c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn m\u1ed9t ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. Th\u1ebf nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u<br>n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 ngh\u0129a Kinh Th\u00e1nh ch\u1ec9 c\u00f3 nh\u1eefng l\u1ed7i n\u00e0y. M\u1ed9t trong nh\u1eefng l\u1ed7i<br>\u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y s\u1edbm nh\u1ea5t n\u1eb1m trong Deuteronomy 6:4. C\u00e2u n\u00e0y, \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi<br>Do Th\u00e1i kh\u1eafp th\u1ebf gi\u1edbi bi\u1ebft \u0111\u1ebfn l\u00e0 \u201csh&#8217;ma,\u201d, trong ti\u1ebfng H\u00ea-b\u01a1-r\u01a1, l\u00e0 c\u00e2u<br>tuy\u00ean b\u1ed1 \u0111\u1ed9c th\u1ea7n t\u1ed1i th\u01b0\u1ee3ng, v\u1ec1 vi\u1ec7c L\u00e0 M\u1ed9t c\u1ee7a Ch\u00faa. (Sh&#8217;ma l\u00e0 ch\u1eef \u0111\u1ea7u<br>ti\u00ean c\u1ee7a c\u00e2u n\u00e0y trong ti\u1ebfng H\u00ea-b\u01a1-r\u01a1, t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng v\u1edbi c\u00e2u l\u1ec7nh \u201cNghe n\u00e0y!\u201d<br>trong ti\u1ebfng Anh). Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc b\u1ea3n KVJ \u0111\u1ecdc c\u00e2u n\u00e0y nh\u01b0 sau: \u201cNghe n\u00e0y<br>Israel, CH\u00daA l\u00e0 Ch\u00faa c\u1ee7a ch\u00fang ta l\u00e0 m\u1ed9t CH\u00daA.\u201d Trong C\u1ef1u \u01af\u1edbc ti\u1ebfng Anh, CH\u00daA vi\u1ebft hoa th\u1ebf n\u00e0y t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng cho t\u00ean c\u1ee7a Ch\u00faa, \u05d9\u05d4\u05d5\u05d4, th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecdc th\u00e0nh Gi\u00ea-h\u00f4-va ho\u1eb7c Gia-v\u00ea. (Ch\u1eef n\u00e0y trong ti\u1ebfng H\u00ea-b\u01a1-r\u01a1 ch\u1ec9 g\u1ed3m b\u1ed1n ph\u1ee5 \u00e2m, YHVH [\u0111\u00f4i khi vi\u1ebft l\u00e0 YHWH], nh\u01b0ng l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ebft nguy\u00ean \u00e2m, th\u1ebf n\u00ean \u0111\u1ebfn n\u00e0y ch\u00fang ta v\u1eabn kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u00ean th\u1eadt l\u00e0 g\u00ec.) N\u1ebfu ch\u00fang ta \u0111\u1ecdc Deut 6:4 nh\u01b0 v\u1eady, t\u1ee9c l\u00e0 CH\u00daA t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng cho m\u1ed9t c\u00e1i t\u00ean, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y r\u1eb1ng b\u1ea3n d\u1ecbch n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 ngh\u0129a. N\u1ebfu ch\u00fang ta gi\u1eef nguy\u00ean c\u00fa ph\u00e1p, thay CH\u00daA b\u1eb1ng m\u1ed9t c\u00e1i t\u00ean, v\u00e0 Ch\u00faa l\u00e0 m\u1ed9t ch\u1ee9c danh kh\u00e1c, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y c\u00e2u ph\u00e1t bi\u1ec3u n\u00e0y th\u1eadt tr\u1ed1ng r\u1ed7ng: Nghe n\u00e0y Israel, John ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a th\u01b0 c\u1ee7a ch\u00fang ta l\u00e0 m\u1ed9t John. C\u00e2u n\u00e0y ngh\u0129a l\u00e0 g\u00ec???<br><br>\u0110\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c d\u1ecbch gi\u1ea3, v\u1ea5n \u0111\u1ec1 v\u1edbi c\u00e2u n\u00e0y n\u1eb1m \u1edf ch\u1ed7, n\u1ebfu d\u1ecbch \u0111\u00fang, \u00fd ngh\u0129a<br>c\u1ee7a c\u00e2u n\u00e0y v\u1ec1 m\u1eb7t gi\u00e1o l\u00fd l\u00e0m h\u1ecd kh\u00f3 ch\u1ecbu: \u201cNghe n\u00e0y Israel: YHVH l\u00e0<br>Ch\u00faa c\u1ee7a ch\u00fang ta, YHVH l\u00e0 m\u1ed9t.\u201d C\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 n\u00f3 t\u01b0\u01a1ng th\u00edch v\u1edbi gi\u00e1o l\u00fd Anh<br>gi\u00e1o, nh\u01b0ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng r\u00e0nh r\u00f5i gi\u00e1o l\u00fd, n\u00f3 c\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 l\u00e0 m\u1ed9t th\u00e1ch<br>th\u1ee9c. Th\u1ebf n\u00ean c\u00e2u n\u00e0y, c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e2u tr\u00edch d\u1eabn trong T\u00e2n \u01af\u1edbc, \u0111\u00e3 b\u1ecb \u201cgian<br>l\u1eadn\u201d. Trong th\u1ef1c t\u1ebf, m\u1ed7i khi n\u1ed9i dung ti\u1ebfn qu\u00e1 g\u1ea7n \u0111\u1ebfn tuy\u00ean b\u1ed1 thuy\u1ebft \u0111\u1ed9c<br>th\u1ea7n, c\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 c\u00e1c d\u1ecbch gi\u1ea3 \u0111\u00e3 can thi\u1ec7p, v\u1edbi ch\u1ec9 v\u00e0i tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p ngo\u1ea1i l\u1ec7.<br>(Thuy\u1ebft \u0111\u1ed9c th\u1ea7n trong th\u00e1nh kinh c\u00f3 hai ph\u1ea7n, nh\u01b0ng \u0111a s\u1ed1 C\u01a1 \u0110\u1ed1c Gi\u00e1o ch\u1ec9<br>ch\u1ea5p nh\u1eadn m\u1ed9t trong hai, l\u00e0 ni\u1ec1m tin ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t Ch\u00faa. Nh\u01b0ng ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i,<br>\u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u1edfi nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i, m\u1ed9t s\u1ed1 C\u01a1 \u0110\u1ed1c Nh\u00e2n, v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3i Gi\u00e1o,<br>n\u00f3i r\u1eb1ng \u0111\u1ea5ng Ch\u00faa t\u1ed3n t\u1ea1i l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ec3.)<br><br>B\u1ea3n KJV, v\u00e0 g\u1ea7n nh\u01b0 t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c b\u1ea3n Kinh Th\u00e1nh ph\u1ed5 th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng g\u1eb7p, b\u1eaft<br>\u0111\u1ea7u Ph\u00fac \u00c2m c\u1ee7a John b\u1eb1ng c\u00e2u \u201cNg\u00f4i L\u1eddi \u1edf c\u00f9ng \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi\u201d. Tuy<br>nhi\u00ean, b\u1ea3n ti\u1ebfng Hy L\u1ea1p kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e2u n\u00e0y. B\u1ea3n ti\u1ebfng Hy L\u1ea1p ghi r\u1eb1ng, Ng\u00f4i<br>L\u1eddi \u201ch\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi\u201d. Th\u00e0nh ng\u1eef n\u00e0y c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201cli\u00ean quan \u0111\u1ebfn<br>Ch\u00faa&#8221;. KJV \u0111\u00e3 d\u1ecbch c\u00e2u ti\u1ebfng Hy L\u1ea1p n\u00e0y \u0111\u00fang trong H\u00ea-b\u01a1-r\u01a1 2:17). Kh\u00f4ng<br>may r\u1eb1ng, c\u1ea3 m\u1ed9t h\u1ecdc thuy\u1ebft, \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft d\u01b0\u1edbi t\u00ean H\u1ecdc Thuy\u1ebft Logos, \u0111\u00e3 h\u00ecnh<br>th\u00e0nh d\u1ef1a tr\u00ean vi\u1ec7c d\u1ecbch sai n\u00e0y. Trong nhi\u1ec1u th\u1ebf k\u1ef7 qua, ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 m\u1ed5 x\u1ebb<br>Gi\u0103ng 1:1-2, t\u00ecm ki\u1ebfm nh\u1eefng l\u1eddi tuy\u00ean b\u1ed1 v\u1ec1 gi\u00e1o l\u00fd, trong khi \u1edf b\u1ea3n g\u1ed1c,<br>kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1eddi tuy\u00ean b\u1ed1 n\u00e0o v\u1ec1 gi\u00e1o l\u00fd trong nh\u1eefng c\u00e2u \u1ea5y c\u1ea3. Thay v\u00e0o \u0111\u00f3,<br>nh\u1eefng c\u00e2u \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a Ph\u00fac \u00e2m c\u00f3 m\u1ee5c \u0111\u00edch gi\u1ea3i th\u00edch v\u00e0 \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a. John<br>l\u00fac \u1ea5y vi\u1ebft ti\u1ebfng Hy L\u1ea1p, c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 c\u1ee7a \u00f4ng \u1ea5y l\u00e0 h\u1ea7u h\u1ebft to\u00e0n b\u1ed9 \u0110\u1ebf<br>ch\u1ebf La M\u00e3, b\u1ea5t k\u1ef3 ai s\u1eb5n l\u00f2ng \u0111\u1ecdc. V\u00e0 h\u1ea7u h\u1ebft nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y kh\u00f4ng h\u1ec1 c\u00f3<br>hi\u1ec3u bi\u1ebft g\u00ec v\u1ec1 vi\u1ec7c ai \u0110\u1ea5ng Ch\u00faa c\u1ee7a Israel, r\u1eb1ng ng\u00e0i l\u00e0 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi duy<br>nh\u1ea5t, v\u00e2n v\u00e2n\u2026 Th\u1eadt l\u00e0 v\u00f4 ngh\u0129a n\u1ebfu Gi\u0103ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u k\u1ec3 ngay v\u1ec1 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u1ee7a<br>Gi\u00ea-xu khi \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 c\u1ee7a \u00f4ng th\u1eadm ch\u00ed c\u00f2n ch\u01b0a bi\u1ebft \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi l\u00e0 ai. V\u00ec<br>v\u1eady, Gi\u0103ng \u0111\u00e3 t\u00ecm c\u00e1ch x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi c\u1ee7a Y-s\u01a1-ra-\u00ean cho \u0111\u1ed9c gi\u1ea3<br>c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u00d4ng \u1ea5y \u0111\u00e3 ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi m\u1ed9t kh\u00f3 kh\u0103n l\u1edbn khi l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady. B\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3<br>t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng m\u00ecnh \u0111ang c\u1ed1 g\u1eafng gi\u1edbi thi\u1ec7u ai \u0111\u00f3, nh\u01b0ng l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i t\u00ean<br>c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 b\u1ea1n \u0111ang gi\u1edbi thi\u1ec7u kh\u00f4ng? Th\u1eadt l\u00e0 ti\u1ebfn tho\u00e1i l\u01b0\u1ee1ng nan cho<br>Gi\u0103ng: \u00d4ng ph\u1ea3i gi\u1edbi thi\u1ec7u Thi\u00ean Ch\u00faa c\u1ee7a Israel, Thi\u00ean Ch\u00faa c\u1ee7a t\u1ea1o v\u1eadt,<br>m\u00e0 kh\u00f4ng n\u00f3i t\u00ean c\u1ee7a Ng\u00e0i. T\u1ea1i sao? L\u00fd do \u0111\u1ea7u ti\u00ean l\u00e0 phong t\u1ee5c: Ng\u01b0\u1eddi Do<br>Th\u00e1i cho r\u1eb1ng danh \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi r\u1ea5t th\u00e1nh n\u00ean kh\u00f4ng nh\u1eefng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c<br>th\u1ed1t ra m\u00e0 c\u00f2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft ra b\u1eb1ng b\u1ea5t k\u1ef3 ng\u00f4n ng\u1eef n\u00e0o kh\u00e1c ngo\u00e0i ti\u1ebfng<br>H\u00ea-b\u01a1-r\u01a1, ng\u00f4n ng\u1eef th\u00e1nh. Nh\u01b0ng ngay c\u1ea3 khi phong t\u1ee5c cho ph\u00e9p John vi\u1ebft<br>YHVH b\u1eb1ng ti\u1ebfng Hy L\u1ea1p, th\u00ec b\u1ea3n th\u00e2n b\u1ea3ng ch\u1eef c\u00e1i Hy L\u1ea1p kh\u00f4ng cho ph\u00e9p<br>\u0111i\u1ec1u n\u00e0y: \u0111\u01a1n gi\u1ea3n l\u00e0 n\u00f3 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1c ch\u1eef c\u00e1i c\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1i di\u1ec7n cho t\u1ea5t c\u1ea3<br>c\u00e1c ph\u1ee5 \u00e2m \u0111\u00f3. Ti\u1ebfng Hy L\u1ea1p kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eef c\u00e1i n\u00e0o c\u00f3 ph\u1ee5 \u00e2m Y. Ch\u1eef \u0393<br>(gamma) c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1t \u00e2m gi\u1ed1ng nh\u01b0 ch\u1eef Y, nh\u01b0ng ch\u1ec9 khi \u0111\u01b0\u1ee3c theo sau b\u1edfi<br>c\u00e1c nguy\u00ean \u00e2m c\u1ee5 th\u1ec3. Ti\u1ebfng Hy L\u1ea1p c\u0169ng thi\u1ebfu m\u1ed9t ch\u1eef c\u00e1i \u0111\u1ec3 t\u1ea1o \u00e2m H.<br>\u00c2m thanh \u0111\u00f3 ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ed3n t\u1ea1i \u1edf \u0111\u1ea7u m\u1ed9t t\u1eeb b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u1eb1ng m\u1ed9t nguy\u00ean \u00e2m,<br>nh\u01b0ng kh\u00f4ng bao gi\u1edd \u1edf gi\u1eefa m\u1ed9t t\u1eeb. (Ngay c\u1ea3 khi b\u1eaft \u0111\u1ea7u m\u1ed9t t\u1eeb c\u00f3 nguy\u00ean<br>\u00e2m, \u00e2m H ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ec3 hi\u1ec7n b\u1eb1ng ch\u1eef vi\u1ebft. Khi n\u00f3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n, h\u00e0ng<br>th\u1ebf k\u1ef7 sau, n\u00f3 v\u1eabn kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1eb1ng m\u1ed9t ch\u1eef c\u00e1i m\u00e0 l\u00e0 d\u1ea5u nh\u00e1y \u0111\u01a1n \u0111\u1ea3o<br>ng\u01b0\u1ee3c.) V\u00ec v\u1eady, John c\u1ea7n ph\u1ea3i t\u00ecm ra c\u00e1ch \u0111\u1ec3 gi\u1edbi thi\u1ec7u YHVH m\u00e0 kh\u00f4ng s\u1eed<br>d\u1ee5ng t\u00ean c\u1ee7a Ng\u00e0i.<br><br>\u00d4ng \u1ea5y l\u1ea5y \u00fd t\u01b0\u1edfng t\u1eeb Aramaic Targum (&#8220;b\u1ea3n d\u1ecbch&#8221;). Sau khi ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i<br>b\u1ecb giam c\u1ea7m \u1edf Babylon, h\u1ecd kh\u00f4ng c\u00f2n s\u1eed d\u1ee5ng ti\u1ebfng Do Th\u00e1i trong giao ti\u1ebfp h\u00e0ng ng\u00e0y m\u00e0 thay v\u00e0o \u0111\u00f3 s\u1eed d\u1ee5ng ti\u1ebfng Aramaic. Ti\u1ebfng Aramaic c\u00f3 li\u00ean<br>quan ch\u1eb7t ch\u1ebd v\u1edbi ti\u1ebfng Do Th\u00e1i v\u00e0 chia s\u1ebb m\u1ed9t s\u1ed1 t\u1eeb v\u1ef1ng v\u00e0 ng\u1eef ph\u00e1p gi\u1ed1ng<br>nhau. Ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i \u0111\u00e3 vi\u1ebft ti\u1ebfng Aramaic b\u1eb1ng b\u1ea3ng ch\u1eef c\u00e1i ti\u1ebfng Do Th\u00e1i.<br>Nh\u01b0ng khi h\u1ecd t\u1ea1o ra m\u1ed9t b\u1ea3n d\u1ecbch Tanakh (OT) b\u1eb1ng ti\u1ebfng Aramaic \u0111\u1ec3 s\u1eed<br>d\u1ee5ng h\u00e0ng ng\u00e0y, h\u1ecd kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111\u01b0a danh \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi v\u00e0o \u0111\u00f3, m\u1eb7c d\u00f9<br>danh \u1ea5y v\u1eabn n\u1eb1m trong b\u1ea3ng ch\u1eef c\u00e1i ti\u1ebfng H\u00ea-b\u01a1-r\u01a1. Thay v\u00e0o \u0111\u00f3, h\u1ecd thay<br>th\u1ebf t\u00ean Ng\u00e0i b\u1eb1ng m\u1ed9t \u201ct\u1eeb m\u00e3\u201d. T\u1eeb h\u1ecd ch\u1ecdn l\u00e0 memra \u2013 \u05de\u05de\u05e8\u05d0 \u2013 c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0<br>\u201ct\u1eeb\u201d. (C\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0, m\u1ed9t t\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i ra, ho\u1eb7c trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p t\u00ean c\u1ee7a Ch\u00faa,<br>KH\u00d4NG \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i to.) \u0110\u1ed9c gi\u1ea3 \u0111\u1ecdc th\u1ea5y memra s\u1ebd bi\u1ebft r\u1eb1ng n\u00f3 \u0111\u1ea1i di\u1ec7n cho<br>t\u00ean c\u1ee7a Ch\u00faa. (Gi\u1ed1ng nh\u01b0 ch\u1eef CH\u00daA vi\u1ebft hoa \u0111\u1ea1i di\u1ec7n cho t\u00ean trong Kinh<br>th\u00e1nh ti\u1ebfng Anh.)<br><br>Gi\u0103ng \u0111\u00e3 ch\u1ecdn t\u1eeb t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng trong ti\u1ebfng Hy L\u1ea1p, t\u1eeb Logos \u03bb\u03cc\u03b3\u03bf\u03c2. T\u1ea5t<br>nhi\u00ean, t\u1eeb n\u00e0y ch\u1eb3ng c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a g\u00ec n\u1ebfu \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 c\u1ee7a \u00f4ng \u1ea5y kh\u00f4ng bi\u1ebft \u00f4ng \u1ea5y<br>mu\u1ed1n n\u00f3i g\u00ec. V\u00ec v\u1eady, trong v\u00e0i c\u00e2u \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a m\u00ecnh, Gi\u0103ng \u0111\u00e3 c\u1ed1 g\u1eafng gi\u1ea3i<br>th\u00edch \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a Logos:<br>Ban \u0111\u1ea7u c\u00f3 Logos, v\u00e0 Logos li\u00ean quan \u0111\u1ebfn (c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0) Ch\u00faa, v\u00e0<br>Logos l\u00e0 Ch\u00faa. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y li\u00ean quan \u0111\u1ebfn (c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0) Ch\u00faa ngay t\u1eeb thu\u1edf<br>ban \u0111\u1ea7u. T\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi th\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o ra b\u1edfi Ng\u00e0i, v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 Ng\u00e0i, kh\u00f4ng<br>c\u00f3 g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o ra.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb \u0111\u00f3, \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 c\u1ee7a \u00f4ng s\u1ebd hi\u1ec3u r\u1eb1ng t\u1eeb Logos n\u00f3i \u0111\u1ebfn \u0110\u1ea5ng Ch\u00faa s\u00e1ng t\u1ea1o,<br>ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra m\u1ecdi th\u1ee9, ngay t\u1eeb thu\u1edf ban \u0111\u1ea7u. B\u1ea5t k\u1ef3 \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 n\u00e0o \u0111\u00e3 quen<br>thu\u1ed9c v\u1edbi Targum ho\u1eb7c Septuagint (C\u1ef1u \u01af\u1edbc Hy L\u1ea1p) s\u1ebd k\u1ebft n\u1ed1i Logos v\u1edbi<br>YHVH. Tuy nhi\u00ean, kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u1edf \u0111\u00e2y mang \u00fd l\u00e0 m\u1ed9t tuy\u00ean b\u1ed1 gi\u00e1o l\u00fd. M\u00e3i<br>\u0111\u1ebfn c\u00e2u th\u1ee9 14, Gi\u0103ng m\u1edbi \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t tuy\u00ean b\u1ed1 mang t\u00ednh gi\u00e1o l\u00fd v\u1ec1 Logos:<br>\u201cV\u00e0 Logos \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh x\u00e1c th\u1ecbt v\u00e0 \u1edf gi\u1eefa ch\u00fang ta\u201d. Nh\u01b0ng tuy\u00ean b\u1ed1 n\u00e0y,<br>\u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecdc v\u1edbi quan \u0111i\u1ec3m Logos l\u00e0 \u0110\u1ea5ng T\u1ea1o H\u00f3a, kh\u00f4ng tho\u1ea3i m\u00e1i v\u1ec1 m\u1eb7t<br>th\u1ea7n h\u1ecdc \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c d\u1ecbch gi\u1ea3, v\u00ec v\u1eady h\u1ecd \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t s\u1ef1 ph\u00e2n chia nh\u00e2n t\u1ea1o<br>th\u00e0nh Th\u1ea7n c\u00e1ch b\u1eb1ng c\u00e1ch s\u1eed d\u1ee5ng t\u1eeb \u201cv\u1edbi\u201d trong c\u00e2u m\u1ed9t v\u00e0 c\u00e2u hai.<br><br>Trong John 8:58, c\u00e1c d\u1ecbch gi\u1ea3 KJV \u0111\u00e3 d\u1ecbch ch\u00ednh x\u00e1c Ch\u00faa Gi\u00ea-su n\u00f3i<br>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc khi ch\u01b0a c\u00f3 \u00c1p-ra-ham, \u0111\u00e3 c\u00f3 ta (I AM).&#8221; Tuy nhi\u00ean, kh\u00f4ng hi\u1ec3u sao,<br>l\u1ea7n sau khi Ch\u00faa Gi\u00ea-su tuy\u00ean b\u1ed1 th\u00ec h\u1ecd l\u1ea1i gi\u1ea5u \u0111i. \u0110\u00e2y l\u00e0 l\u00fac Ng\u00e0i b\u1ecb b\u1eaft<br>trong v\u01b0\u1eddn. Ch\u00faa Gi\u00easu h\u1ecfi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh h\u1ecd \u0111ang t\u00ecm ai. H\u1ecd \u0111\u00e1p: \u201cGi\u00easu<br>Nadar\u00e9t.\u201d Theo KJV, Ch\u00faa Gi\u00ea-su \u0111\u00e3 tr\u1ea3 l\u1eddi &#8220;\u0110\u1ea5y l\u00e0 ta.&#8221; Nh\u01b0ng \u0111\u00f3 kh\u00f4ng<br>ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u Ng\u00e0i n\u00f3i, theo b\u1ea3n v\u0103n Hy L\u1ea1p. \u0110i\u1ec1u Ch\u00faa Gi\u00ea-su th\u1ef1c s\u1ef1 n\u00f3i<br>v\u1edbi h\u1ecd l\u00e0: \u201cI AM\u201d. V\u00e0 \u0111i\u1ec1u x\u1ea3y ra ti\u1ebfp theo cho ch\u00fang ta th\u1ea5y r\u1eb1ng \u0111\u00e2y th\u1ef1c<br>s\u1ef1 l\u00e0 m\u1ed9t l\u1eddi tuy\u00ean b\u1ed1 \u0111\u1ea7y quy\u1ec1n n\u0103ng, v\u1ec1 th\u1ea7n t\u00ednh c\u1ee7a Ng\u00e0i: Kho\u1ea3nh kh\u1eafc<br>Ng\u00e0i ph\u00e1n \u201cI AM,\u201d nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh \u0111\u00f3 ng\u00e3 ng\u1eeda ra \u0111\u1ea5t! (Ho\u1eb7c l\u00e0 Ng\u00e0i ph\u00e1n<br>I AM \u0111\u1ea7y quy\u1ec1n n\u0103ng, ho\u1eb7c \u0111\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh v\u1ee5ng v\u1ec1 nh\u1ea5t m\u00e0 th\u1ebf gi\u1edbi<br>t\u1eebng bi\u1ebft!)<br><br>Trong C\u00f4-l\u00f4-se 1:19, KJV n\u00f3i \u201cV\u00ec Cha \u0111\u1eb9p l\u00f2ng r\u1eb1ng m\u1ecdi s\u1ef1 tr\u1ecdn v\u1eb9n \u1edf trong<br>Ng\u00e0i.\u201d C\u00e1c b\u1ea3n d\u1ecbch ti\u1ebfng Anh kh\u00e1c, kho\u1ea3ng m\u1ed9t n\u1eeda trong s\u1ed1 \u0111\u00f3, n\u00f3i \u0111i\u1ec1u<br>t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, m\u1ed9t s\u1ed1 thay th\u1ebf \u201cthe Father\u201d b\u1eb1ng \u201cGod\u201d. V\u1ea5n \u0111\u1ec1 l\u00e0 b\u1ea3n ti\u1ebfng Hy<br>L\u1ea1p kh\u00f4ng \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn c\u00e1i n\u00e0o c\u1ea3. B\u1ea3n ti\u1ebfng Hy L\u1ea1p ghi r\u1eb1ng: \u201cV\u00ec t\u1ea5t c\u1ea3 s\u1ef1<br>vi\u00ean m\u00e3n vui l\u00f2ng ng\u1ef1 trong Ng\u00e0i.\u201d \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t kh\u00e1c bi\u1ec7t l\u1edbn. Phao-l\u00f4 \u0111\u00e3 vi\u1ebft<br>r\u1eb1ng ch\u00ednh s\u1ef1 tr\u1ecdn v\u1eb9n (c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi) \u0111\u00e3 vui l\u00f2ng ng\u1ef1 trong Ng\u00e0i<br>(Ch\u00faa Gi\u00ea-su). C\u00e1c d\u1ecbch gi\u1ea3 \u0111\u00e3 thay \u0111\u1ed5i th\u00e0nh ra vi\u1ec7c s\u1ef1 tr\u1ecdn v\u1eb9n \u1edf trong<br>Ch\u00faa Gi\u00ea-xu l\u00e0m h\u00e0i l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. Tuy nhi\u00ean, m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00fd<br>gi\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c, C\u00f4-l\u00f4-se 2:9, \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t tuy\u00ean b\u1ed1 t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, v\u00e0 th\u1eadm ch\u00ed c\u00f2n th\u1eb3ng<br>th\u1eafn h\u01a1n, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c di\u1ec5n d\u1ecbch ch\u00ednh x\u00e1c: V\u00ec trong Ng\u00e0i ng\u1ef1 tr\u1ecb t\u1ea5t c\u1ea3 s\u1ef1 tr\u1ecdn<br>v\u1eb9n c\u1ee7a Ch\u00faa trong th\u1ec3 x\u00e1c.<br>\u00a0<br>Trong Gia-c\u01a1 2:19, KJV n\u00f3i &#8220;Ng\u01b0\u01a1i tin r\u1eb1ng c\u00f3 m\u1ed9t \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi; ng\u01b0\u01a1i<br>l\u00e0m \u0111\u00fang: ma qu\u1ef7 c\u0169ng tin v\u00e0 run s\u1ee3.&#8221; Nh\u01b0ng ti\u1ebfng Hy L\u1ea1p \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn th\u00e0nh<br>ph\u1ea7n kh\u00e1c c\u1ee7a thuy\u1ebft \u0111\u1ed9c th\u1ea7n: &#8220;Ng\u01b0\u01a1i tin r\u1eb1ng \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi l\u00e0 m\u1ed9t; ng\u01b0\u01a1i<br>l\u00e0m t\u1ed1t\u2026&#8221;<br><br>M\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ecdc ng\u00f4n ng\u1eef g\u1ed1c c\u00f3 th\u1ec3 nghi ng\u1edd vi\u1ec7c nh\u1eefng l\u1ed7i<br>n\u00e0y t\u1ed3n t\u1ea1i. Nh\u01b0ng s\u1ef1 th\u1eadt l\u00e0, h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c l\u1ed7i c\u1ed1 \u00fd \u0111\u1ec1u qu\u00e1 r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u1ebfn m\u1ee9c<br>ngay c\u1ea3 m\u1ed9t sinh vi\u00ean n\u0103m th\u1ee9 nh\u1ea5t h\u1ecdc Do Th\u00e1i ho\u1eb7c ti\u1ebfng Hy L\u1ea1p c\u0169ng c\u00f3<br>th\u1ec3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra. Nh\u01b0ng c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c nh\u1eefng l\u1ed7i n\u00e0y l\u00e0 c\u00f3<br>th\u1eadt, ngay c\u1ea3 khi ta kh\u00f4ng gi\u1ea3i quy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fang: Truy c\u1eadp<br>Biblegateway.com So s\u00e1nh m\u1ed9t c\u00e2u trong t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c b\u1ea3n d\u1ecbch ti\u1ebfng Anh c\u00f3 s\u1eb5n. H\u00e3y \u0111\u1ecdc nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m kh\u00e1c bi\u1ec7t l\u1edbn. Ch\u1ec9 v\u1eady th\u00f4i c\u0169ng \u0111\u1ee7 cho b\u1ea1n bi\u1ebft r\u1eb1ng ai \u0111\u00f3, \u1edf \u0111\u00e2u \u0111\u00f3, \u0111ang kh\u00f4ng trung th\u1ef1c.<br>\u00a0<br>V\u00ed d\u1ee5, so s\u00e1nh Deut. 23:17 trong t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c b\u1ea3n d\u1ecbch ti\u1ebfng Anh. N\u1ebfu ch\u00fang ta<br>tin r\u1eb1ng t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng b\u1ea3n n\u00e0y \u0111\u1ec1u \u0111\u00fang, ch\u00fang ta s\u1ebd ph\u1ea3i tin r\u1eb1ng g\u00e1i \u0111i\u1ebfm,<br>m\u1ea1i d\u00e2m, g\u00e1i \u0111i\u1ebfm trong \u0111\u1ec1n th\u1edd, g\u00e1i \u0111i\u1ebfm trong gi\u00e1o ph\u00e1i, g\u00e1i \u0111i\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c<br>hi\u1ebfn t\u1ebf, g\u00e1i \u0111i\u1ebfm trong nghi l\u1ec5, k\u1ebb d\u00e2m \u00f4, m\u1ed9t k\u1ebb b\u00e1n d\u00e2m, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng<br>t\u00ednh luy\u1ebfn \u00e1i v\u00e0 m\u1ed9t k\u1ebb sodomite \u0111\u1ec1u c\u00f3 ngh\u0129a gi\u1ed1ng h\u1ec7t nhau. B\u1edfi v\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0<br>t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng t\u1eeb m\u00e0 c\u00e1c t\u1eeb ti\u1ebfng H\u00ea-b\u01a1-r\u01a1 kadesh v\u00e0 kadeshah \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch<br>ra. (Kadesh v\u00e0 kadeshah c\u00f3 ngh\u0129a gi\u1ed1ng nhau, g\u00e1i \u0111i\u1ebfm trong \u0111\u1ec1n th\u1edd, nh\u01b0ng<br>m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 nam, ng\u01b0\u1eddi kia l\u00e0 n\u1eef, nh\u01b0 di\u1ec5n vi\u00ean\/n\u1eef di\u1ec5n vi\u00ean ho\u1eb7c nam b\u1ed3i<br>b\u00e0n\/n\u1eef ph\u1ee5c v\u1ee5 b\u00e0n.) R\u00f5 r\u00e0ng r\u1eb1ng, trong khi m\u1ed9t s\u1ed1 thu\u1eadt ng\u1eef \u0111\u00f3 \u0111\u1ed3ng ngh\u0129a<br>v\u1edbi nhau (g\u00e1i \u0111i\u1ebfm trong \u0111\u1ec1n th\u1edd = g\u00e1i \u0111i\u1ebfm trong gi\u00e1o ph\u00e1i) , nh\u1eefng t\u1eeb kh\u00e1c<br>kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p ch\u00fat n\u00e0o. M\u1ea1i d\u00e2m trong \u0111\u1ec1n th\u1edd l\u00e0 m\u1ed9t h\u00ecnh th\u1ee9c th\u1edd c\u00fang<br>n\u1eef th\u1ea7n sinh s\u1ea3n, v\u00e0 c\u00f3 r\u1ea5t \u00edt \u0111i\u1ec3m chung v\u1edbi m\u1ea1i d\u00e2m th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng. (M\u1ed9t c\u00f4<br>g\u00e1i \u0111i\u1ebfm b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, trong ti\u1ebfng H\u00ea-b\u01a1-r\u01a1 l\u00e0 zonah. T\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y<br>trong Ph\u1ee5c truy\u1ec1n Lu\u1eadt l\u1ec7 K\u00fd 23:18.) V\u00e0 m\u1ed9t c\u00f4 g\u00e1i \u0111i\u1ebfm, m\u1ed9t k\u1ebb ph\u00f3ng<br>\u0111\u00e3ng, m\u1ed9t k\u1ebb b\u00e1n d\u00e2m v\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng t\u00ednh luy\u1ebfn \u00e1i th\u1eadm ch\u00ed kh\u00f4ng h\u1ec1 l\u00e0<br>t\u1eeb \u0111\u1ed3ng ngh\u0129a. V\u00e0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u1eeb sodomite, ch\u00fang ta s\u1ebd kh\u00f4ng \u0111\u1ec1 c\u1eadp v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u0111\u00f3 \u1edf<br>\u0111\u00e2y. Ch\u00fang ta s\u1ebd b\u00e0n v\u1ec1 n\u00f3 trong m\u1ee5c n\u00f3i v\u1ec1 S\u00f4-\u0111\u00f4m. \u1ede \u0111\u00e2y ch\u1ec9 c\u1ea7n n\u00f3i r\u1eb1ng<br>kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1eeb sodomite trong c\u00e1c b\u1ea3n v\u0103n th\u00e1nh th\u01b0 ti\u1ebfng H\u00ea-b\u01a1-r\u01a1 hay ti\u1ebfng<br>Hy L\u1ea1p.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Tr\u01b0\u1edbc th\u1ef1c t\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ed1i c\u00e3i l\u00e0 Kinh Th\u00e1nh c\u1ee7a ch\u00fang ta c\u00f3 nhi\u1ec1u l\u1ed7i<br>d\u1ecbch thu\u1eadt, nhi\u1ec1u l\u1ed7i l\u00e0 c\u1ed1 \u00fd, l\u1eddi khuy\u00ean c\u1ee7a Phao-l\u00f4 d\u00e0nh cho Ti-m\u00f4-th\u00ea<br>mang m\u1ed9t \u00fd ngh\u0129a ho\u00e0n to\u00e0n m\u1edbi:<br><em>H\u00e3y h\u1ecdc t\u1eadp \u0111\u1ec3 ch\u1ee9ng t\u1ecf m\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi ch\u1ea5p nh\u1eadn, m\u1ed9t<br>ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng c\u1ea7n h\u1ed5 th\u1eb9n, chia c\u1eaft ch\u00ednh x\u00e1c l\u1eddi ch\u00e2n l\u00fd.<\/em><br>(2 Tim. 2:15)<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u0110i\u1ec1u n\u00e0y PH\u1ea2I \u0111\u00f2i h\u1ecfi nhi\u1ec1u h\u01a1n l\u00e0 thu\u1ed9c l\u00f2ng c\u00e1c c\u00e2u t\u1eeb m\u1ed9t b\u1ea3n d\u1ecbch y\u00eau<br>th\u00edch v\u00e0 ch\u1ec9 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n l\u00e0 &#8220;m\u1eb7c \u0111\u1ecbnh&#8221; r\u1eb1ng ch\u00fang \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch ch\u00ednh x\u00e1c sang<br>ti\u1ebfng Anh. Ng\u00e0y nay, ta c\u00f3 \u0111\u1ee7 c\u00f4ng c\u1ee5 tr\u1ef1c tuy\u1ebfn d\u00e0nh cho b\u1ea5t k\u1ef3 ai, ngay c\u1ea3<br>khi ch\u01b0a c\u00f3 ki\u1ebfn th\u1ee9c v\u1ec1 ti\u1ebfng Do Th\u00e1i v\u00e0 ti\u1ebfng Hy L\u1ea1p, \u0111\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u h\u1ecdc \u0111\u1ecdc<br>c\u00e1c ng\u00f4n ng\u1eef \u1ea5y. V\u00e0 b\u1ea3n sao c\u1ee7a c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n ti\u1ebfng Do Th\u00e1i v\u00e0 ti\u1ebfng Hy L\u1ea1p<br>\u0111\u01b0\u1ee3c cung c\u1ea5p mi\u1ec5n ph\u00ed tr\u00ean m\u1ea1ng. C\u00e1c ngu\u1ed3n \u0111\u1ec3 \u201cnghi\u00ean c\u1ee9u\u201d lu\u00f4n s\u1eb5n c\u00f3,<br>mang l\u1ea1i cho ch\u00fang ta l\u1ee3i th\u1ebf to l\u1edbn so v\u1edbi nh\u1eefng C\u01a1 \u0111\u1ed1c nh\u00e2n c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ebf k\u1ef7<br>tr\u01b0\u1edbc, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1eb5n kinh th\u00e1nh ho\u1eb7c ch\u1ec9 c\u00f3 s\u1eb5n b\u1eb1ng m\u1ed9t ng\u00f4n<br>ng\u1eef ch\u1ebft, kh\u00f3 hi\u1ec3u. M\u1ecdi th\u1ee9 ch\u00fang ta c\u1ea7n bi\u1ebft s\u1ef1 th\u1eadt \u0111\u1ec1u n\u1eb1m trong t\u1ea7m tay<br>c\u1ee7a ch\u00fang ta. \u201cV\u00e0 b\u1ea1n s\u1ebd bi\u1ebft s\u1ef1 th\u1eadt, v\u00e0 s\u1ef1 th\u1eadt s\u1ebd gi\u1ea3i ph\u00f3ng b\u1ea1n.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sao l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 sai s\u00f3t trong Kinh Th\u00e1nh? Ch\u1eb3ng ph\u1ea3i \u0111\u1ea5y l\u00e0 l\u1eddi th\u00e1nh c\u1ee7aCh\u00faa sao? Trong c\u00e1c b\u00fat t\u00edch g\u1ed1c, t\u1ee9c l\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n g\u1ed1c do c\u00e1c nh\u00e0 ti\u00ean tri v\u00e0 s\u1ee9 \u0111\u1ed3 vi\u1ebft l\u1ea1i,ch\u00fang t\u00f4i tin r\u1eb1ng kh\u00f4ng c\u00f3 sai s\u00f3t v\u1ec1 m\u1eb7t gi\u00e1o l\u00fd. Nh\u01b0ng k\u1ec3 t\u1eeb \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3 tr\u1edf\u0111i, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":23,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-115","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hoperemainsonline.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/115","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hoperemainsonline.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/hoperemainsonline.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hoperemainsonline.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hoperemainsonline.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=115"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/hoperemainsonline.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/115\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":116,"href":"https:\/\/hoperemainsonline.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/115\/revisions\/116"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hoperemainsonline.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/23"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hoperemainsonline.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=115"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}